Śladami powstańców styczniowych na Ziemi Dobrzyńskiej

Koziróg Rzeczny. Dnia 4 kwietnia 1863 roku we wsi Koziróg Rzeczny (Koziróg Łęg lub Koziróg Leśny) w gminie Tłuchowo miała miejsce potyczka między siedmioma powstańcami a Kozakami. W bitwie zginęło 4 powstańców. Trzech partyzantów ciężko zraniono.

Koziołek Potyczka pod Koziołkiem w miejscu zwanym „Okrągły Borek” odbyła się 16 IV 1863 r. Poległo 16 powstańców, w tym kapelan oddziału.

Ligowo. Na mocy upoważnienia Sądu Policji Prostej Okręgu Lipnowskiego z 17 kwietnia 1863 r. proboszcz w Ligowie ksiądz Ignacy Małkiewicz – rodem ze Skępego – zebrał ciała 16 poległych i urządził im pogrzeb. Na cmentarzu parafialnym znajduje się monument z płytą upamiętniającą poległych.

Mysłakówko. W Mysłakówku przebywał generał Zygmunt Padlewski, który był dowódcą okręgu płockiego.

Nietrzeba. Potyczka pod Nietrzebą stoczona 22 IV 1863 r. Dowódca major Szermętowski zatrzymał się z oddziałem powstańców w okolicy Nietrzeby. Zostali zaatakowani przez Rosjan pod wodzą Polakowa.

Rypin. Lekcja historyczna w Muzeum Ziemi Dobrzyńskiej oraz obejrzenie plansz o powstaniu styczniowym.

Skępe. Na cmentarzu parafialnym znajdują się groby powstańców styczniowych: Józefa Grabowskiego, Franciszka Sumeradzkiego oraz osób wspomagających powstańców: Stefana Zelewskiego. Napis na tablicy nagrobnej Stefana Zelewskiego: DOSTAWCA REKRUTA BRONI I AMUNICJI. CZEŚĆ JEGO PAMIĘCI

Paweł Bagrowski z ówczesnego Wymyślina wspomagał powstańców styczniowych. Został zesłany na Sybir.

Tłuchowo. Na terenie kościelnym w Tłuchowie stoi obelisk z tablicą upamiętniający potyczkę z Kozakami w Kozimrogu. Zginęli w niej Teodor Brożchowski, Aleksander Chodecki, Józef Rościszewski i Aleksander Szczypiński.

Inne miejsca bitew i potyczek: Borzymin, Gorzeń, Kamień Kotowy, Kikół, Krystianowo, Lipno, Łapinóżek, Mysłakowo, Okalewo, Polesie, Przybysinek, Radziki, Ruda koło Skrwilna, Rypin, Sadłowo, Skrwilno, Słupia, Studzianka, Szczutowo.

Bibliografia:

„Z dziejów powstania styczniowego na Kujawach i ziemi dobrzyńskiej” wydanej pod red. Sławomira Kalembki, Warszawa 1989.

„Katalog wystawy fotograficznej. Ślady Powstania Styczniowego na Ziemi Dobrzyńskiej”, 2023.

Relacja ze spaceru (2024)

oprac. dokumentalne: Bożena Ciesielska, Michał Wiśniewski, oprac. graficzne: Justyna Marcinkowska, oprac. projektowe: Fundacja Ari Ari autorzy zdjęć: Michał Wiśniewski, zdjęcia archiwalne

Sponsorzy:

Dofinansowanego o ze środków Biura „Niepodległa” w ramach Programu Dotacyjnego „Powstanie Styczniowe 1863-1864”.

Spacerownik: Powstanie Styczniowe na Kujawach i Ziemi Dobrzyńskiej jest refleksją nad Niepodległością, tak, pisaną wielką literą. W 2024 roku spacerowaliśmy i podróżowaliśmy do wydarzeń z Powstania Styczniowego na Kujawach i Ziemi Dobrzyńskiej i ich współczesnego doświadczania.

W Spacerowniku proponujemy odwiedzenie kilkudziesięciu miejsc na Kujawach i Ziemi Dobrzyńskiej „pamiętających” wydarzenia, nadzieje i emocje sprzed ponad stu sześćdziesięciu lat. Równocześnie to także propozycja do refleksji i rozmowy o pamięci, upamiętnianiu i tworzeniu „wspólnoty pamiętającej” o swojej przeszłości i ludziach, którzy walczyli o wspólną Niepodległość.

Zapraszamy do poznania miejsc, bohaterów i wydarzeń, zarówno jako opowieści obrazowanej mapami, archiwalnymi zdjęciami, jak i do bezpośredniego spaceru proponowanymi, czy ułożonymi przez siebie trasami.

Spacerownik jest niezmiennie zaproszenie do tworzenia tras spacerowych z nieoczywistych perspektyw, różnych wrażliwości, opowieści i historii.

Spacerownik: Powstanie Styczniowe na Kujawach i Ziemi Dobrzyńskiej zrealizowaliśmy w ramach projektu „Wędrowne wystawy: Powstanie Styczniowe 1863-1864”, dofinansowanego o ze środków Biura „Niepodległa” w ramach Programu Dotacyjnego „Powstanie Styczniowe 1863-1864”.

Zespół Fundacji Ari Ari